مردم را دوست داشته باش، نه لذت را

Tuesday, January 20th, 2015

نویسنده: آرتور.سی. بروکز

در قرن دهم میلادی، عبدالرحمان سوم، امیر و خلیفۀ کوردوبا شهری واقع در اسپانیا بود. او فرمانروای مطلق به معنای واقعی کلمه بود و در تجمل کامل زندگی می‌کرد. عبدالرحمان زندگی‌اش را به این صورت ارزیابی می‌کند:

« من بیش از ۵۰ سال است که در پیروزی یا صلح سلطنت می‌کنم؛ علاقۀ مردمم، وحشت دشمنانم و احترام هم پیمانانم را جلب کرده‌ام. همواره از ثروت و افتخار، قدرت و لذت برخوردار بوده‌ام و هیچ خوشی زمینی را برای داشتن سعادت کم نداشته‌ام.»

شهرت، ثروت و خوشی‌ ورای تصور… همۀ اینها به نظر فوق‌العاده می‌آید. اما او در ادامه می‌گوید:

«من با دقت روزهایی که خوشی واقعی را احساس کرده‌ام، شمردم و تعدادشان به ۱۴ روز رسید.»

در واقع، مشکل عبدالرحمان سوم در ارتباط با خوشی نبود، بلکه در ارتباط با غم و اندوه بود. چه بسا شما هم به همان مشکل امیر بزرگ دچار شده‌اید. ولی می‌توانید با اندکی دانش خود را از چنگ رنج و درماندگی‌ای که او دچارش شد نجات دهید.

اندوه به چه معنایی است؟ ممکن است فکر کنید که اندوه نقطۀ متضاد خوشی است، همانطور که تاریکی متضاد نور است. ولی چنین تعبیری درست نیست. خوشی و اندوه بدون تردید با هم مرتبط‌اند ولی اصلا متضاد یکدیگر نیستند. تصاویری از مغز نشان می‌دهد که هنگام خوشحالی قسمت چپ قشر مغز فعال‌تر از قسمت راست و هنگام غم و اندوه قسمت راست فعال‌تر است. هر چند تعجب‌آور به نظر می‌رسد، اما کسی که شادتر از حد متوسط است به این معنی نیست که نمی‌تواند غمگین‌تر از حد متوسط باشد. یک آزمایش برای تشخیص حالت خوشی و اندوه، آزمایش عاطفۀ مثبت و منفی است. خود من این آزمایش را انجام داده‌ام و متوجه شدم که نسبت به کسانی که از نظر سن،‌ جنسیت، حرفه و تحصیلات در یک رده قرار دارم، چه از جنبۀ خوشی چه از جنبۀ اندوه، در رتبۀ بالایی قرار گرفته‌ام. در واقع، من یک فرد افسردۀ خوشحال هستم!
ادامه مطلب »


بزرگداشت هنر استاد الهی در تالار موزه متروپلیتن

Wednesday, December 31st, 2014

MetNov16 روز ۱۶ نوامبر ۲۰۱۴ برنامه‌ای در بزرگداشت هنر استاد الهی (۱۲۷۴-۱۳۵۳) متفکر، عارف نواندیش و موسیقی‌دان برجسته، در موزه متروپلیتن برگزار شد. این برنامه شامل قسمت‌های مختلف بود که در بخشی از آن پروفسور ژان دورینگ موسیقی‌دان، موسیقی‌شناس و مدیر بخش تحقیقات در مرکز ملی تحقیقات علمی در پاریس به جنبه‌های مختلف موسیقی استاد الهی پرداخته است. در ویدئوهای زیر این سخنرانی به طور کامل آمده است.

برگرفته از سایت موزه متروپلیتن نیویورک

ادامه مطلب »


میراث استاد الهی، استاد ناشناخته تنبور

Saturday, December 6th, 2014

نویسنده: کلایو بل

OE2در ماه سپتامبر به نیویورک رفتم تا از نمایشگاه کوچکی از آلات موسیقی ایرانی که در موزۀ هنر متروپلیتن برگزار شده بود دیدن کنم. این اتاق با تعداد زیادی تنبور و متون خوش‌نویسی متعلق به خاندان استاد الهی ( ۱۲۷۴-۱۳۵۳) مزین شده بود. استاد الهی موسیقیدان و عارف بود که در غرب ایران زندگی می‌کرد. او هنری پنهان داشت و هرگز برای عموم یا در رادیو نمی‌نواخت؛ اما شهرتش در نواختن تنبور به حدی بود که در دهۀ چهل، شخصیت‌هایی مانند یهودی منوهین رهبر ارکستر و ویولون‌نواز برجسته و موریس بژار رقص‌پرداز و رهبر گروه‌های متعدد باله به دیدارش‌آمدند. آنها پس از گوش دادن به نوای تنبور او، سازی به ظاهر ساده‌، مبهوت ماندند. استاد الهی ساعت‌ها موسیقی می‌نواخت و سروده‌های دراویش، قطعات هنری پدرش و حتی رقص‌های محلی کردی را با هم تلفیق می‌کرد و بدیهه‌‌نوازی‌های طولانی به‌وجود می‌آورد. او با استفاده از ده انگشت، با روشی خستگی‌ ناپذیر و متواضعانه ترکیبی از نواهای لطیف سحرآمیز را خلق می‌کرد.
ادامه مطلب »


اعتلای یک سنت موسیقی

Thursday, November 20th, 2014

پروفسور دورینگ

ردیف موسیقی استاد الهی یکی از رویدادهایی است که قاعدتا باید آن را جزء تاریخ موسیقی شرق دانست، هر چند که به سختی می‌توان رد پای آن را در تاریخ گذشته پیدا کرد. ردیف او در همان لحظۀ خاص و ممتازی شکل می‌گیرد که در آن لحظه، یک هنرمند یا گروهی از هنرمندان،‌ با نبوغ خود موسیقی ساده و یا محلی را متحول می‌کنند و آن را تبدیل به یک سنت موسیقی هنری یا علمی می‌کنند و در عین حال، از روندی که از عوامل میراثی و به مفهوم کامل کلمه، مقدس نشأت گرفته است،‌ دور نمی‌شوند. در واقع، به دست استاد یک سنت موسیقی معنا گرفته، زنده و تازه شده و به راستی اعتلا یافته است. این سخن را در زمینه‌های مختلف موسیقی او می‌توان آشکارا دید: خلاقیت به معنای واقعی کلمه، غایت فن اجرا و سبک موسیقی، بار مثبت موسیقی و تأثیر آن بر سنت موسیقی به طور کلی. و از سوی دیگر کاربرد معنوی موسیقی غنی او، موسیقی را به نهایت شرافت یک هنر می‌رساند، و در مقولۀ زیبایی‌شناسی، صحت، متانت و ارزش مرجعیت، آن را جلوۀ بی‌نظیری می‌دهد. و آخر از همه، در فرهنگی اسلامی، جایی که هنر موسیقی با سوءتفاهم و سوء تعبیر روبه‌رو است، او مشروعیت این هنر را با مباحث فقهی و شرعی نشان داده است (برهان‌الحق؛ ۳۱-۴۰). در آن محیط، موسیقی را وسیلۀ بیان ایمان و عشق به خداوند دانستن، مخاطره‌ای بس عظیم بود، اما اقتدار اخلاقی و فکری استاد، و شخصیت وجودی او چنان بود که حتی علما به شنیدن موسیقی او می‌آمدند.
ادامه مطلب »


تنبور، سازی مقدس: هنر استاد الهی

Monday, October 27th, 2014

جی‌. کنت مور سرپرست بخش آلات موسیقی موزۀ متروپلیتن

OESacredLute1نمایشگاهی استثنایی، تحت عنوان «تنبور ساز مقدس: هنر استاد الهی» از تاریخ ۱۴ مرداد تا ۲۱ دی ۱۳۹۳ش برای اولین بار در ایالات متحده، در موزۀ متروپلیتن، برگزار شده که به بررسی زندگی و موسیقی استاد الهی ( ۱۲۷۴- ۱۳۵۳) موسیقیدان، متفکر و قاضی پرداخته است.

موضوع نمایشگاهِ «تنبور، ساز مقدس»، بر رابطه‌ای دوجانبه و متحول کننده بین استاد الهی و تنبور متمرکز است، سازی کهن با دسته‌ای بلند که سابقه‌اش به ۳۰۰۰ هزار سال قبل از میلاد می‌رسد. در نمایشگاه، بیشتر از ۳۰ اثر از وسایل شخصی استاد از جمله سازهای کمیاب، نسخه‌های دست‌نویس، دفترچه‌های موسیقی، لباس قضایی و اشیای سمبولیک در کنار تعدادی از اشیای کلکسیون موزۀ متروپلیتن به نمایش گذاشته شده تا به روشنی بیانگر این رابطه باشد.
ادامه مطلب »